Kingmaking vermijden is een bewust ontwerpdoel in bordspellen, waarbij de spelregels en structuur zo zijn opgezet dat verliezende spelers geen beslissende invloed meer hebben op wie er wint. Het doel is om situaties te voorkomen waarin een speler, die zelf niet meer kan winnen, alsnog bepaalt wie er wél wint — oftewel: een kingmaker wordt.
Voor ontwerpers is het vermijden van kingmaking een belangrijk punt om frustratie en subjectieve eindes te voorkomen en de spelervaring eerlijk en bevredigend te houden.
Waarom willen ontwerpers kingmaking vermijden?
Kingmaking kan zorgen voor:
- Oneerlijke of willekeurige eindes
- Onplezierige sociale situaties (“Waarom help je hem?!”)
- Minder gevoel van controle bij de winnende spelers
- Verlies van spanning, omdat het niet meer draait om eigen spel, maar om beïnvloeding
Door kingmaking te vermijden, blijft de focus op eigen beslissingen, strategie en prestaties, tot aan het einde van het spel.
Voorbeelden van ontwerptechnieken om kingmaking te voorkomen
- Verborgen scores
Spelers weten niet precies wie voorstaat (7 Wonders, Point Salad). - Beperkte interactie
Minder mogelijkheden om andere spelers direct aan te vallen of te hinderen (Terra Mystica, Wingspan). - Automatisch spelverloop aan het einde
Bijvoorbeeld bij engine-builders waar spelers geen invloed meer hebben op elkaar in de laatste beurten. - Beurten in vaste volgorde tot einde
Niemand krijgt “de laatste zet” met invloed op anderen (Dominion). - Afvlakkende kracht van verliezende spelers
Spelers die achterliggen, hebben automatisch minder impact (bijv. minder grondstoffen of acties). - Coöperatief of semi-coöperatief ontwerp
Vermijdt competitie tussen individuen, of maakt gezamenlijke winst het doel (Pandemic, The Crew).
Spellen die dit (goed) toepassen
- Azul – Beperkte interactie en gesloten scores maken kingmaking vrijwel onmogelijk.
- Splendor – Spel eindigt zodra iemand 15 punten heeft; iedereen speelt voor zichzelf.
- Concordia – Punten worden pas aan het einde berekend; moeilijk om gericht iemand te helpen of hinderen.
- 7 Wonders Duel – Beperkte interactie, duidelijke wincondities en weinig ruimte voor kingmaking.
Waarom is dit relevant voor spelers?
Als speler is het prettig om te weten dat een spel ontworpen is met dit risico in gedachten. Het zorgt voor:
- Eerlijkere competitie
- Minder groepsdruk of politieke keuzes
- Hogere herspeelbaarheid, omdat uitkomsten minder beïnvloedbaar zijn door non-winnende spelers
Voor spellengroepen waar spanning of emoties hoog kunnen oplopen, zijn spellen zonder kingmaking vaak veiliger terrein.
